بیماری زئونوز چیست؟

 زئونوز یا بیماری مشترک انسان و حیوان به بیماری‌هایی گفته می‌شود که از حیوانات به انسان منتقل می‌شوند. این بیماری‌ها می‌توانند توسط ویروس‌ها، باکتری‌ها، انگل‌ها یا قارچ‌ها ایجاد شوند. برخی از زئونوزها خفیف‌اند، اما بعضی دیگر می‌توانند بسیار خطرناک و حتی مرگبار باشند.

زئونوزها از نظر سلامت عمومی اهمیت زیادی دارند، چون انسان در زندگی روزمره، در تماس با حیوانات خانگی، دام‌ها، پرندگان، حشرات و حتی غذای آلوده ممکن است در معرض این بیماری‌ها قرار بگیرد.

راه‌های انتقال بیماری‌های زئونوز از راه‌های مختلفی منتقل می‌شوند، از جمله:تماس مستقیم با حیوان بیمار یا ترشحات آن گازگرفتگی، خراش یا لیسیدن زخم مصرف شیر خام و لبنیات غیرپاستوریزه خوردن گوشت،مرغ یا ماهی نیم‌پز یا آلوده تماس با مدفوع، ادرار یا خون حیوان آلوده نیش حشرات مانند کنه و پشه آلودگی آب، خاک و سبزیجات

نمونه‌های مهم زئونوز

1. هاری بیماری ویروسی بسیار خطرناک که از طریق گازگرفتگی حیوان آلوده، به‌ویژه سگ و گربه، منتقل می‌شود. اگر به‌موقع درمان نشود، تقریباً همیشه کشنده است.2. تب مالت بیشتر از طریق شیر خام، پنیر محلی و تماس با دام آلوده منتقل می‌شود. علائم آن شامل تب، تعریق، درد مفاصل و ضعف طولانی‌مدت است.3. توکسوپلاسموز یک بیماری انگلی که از طریق مدفوع گربه یا گوشت نیم‌پز منتقل می‌شود و برای زنان باردار خطرناک است. 4. سیاه‌زخم بیماری باکتریایی که از دام آلوده، پشم، پوست یا گوشت آلوده منتقل می‌شود. 5. کیست هیداتید بیماری انگلی ناشی از کرم‌هایی است که از سگ به انسان منتقل می‌شوند و معمولاً کبد و ریه را درگیر می‌کنند.6. تب کریمه کنگو بیماری ویروسی خطرناک که از طریق کنه‌ها یا تماس با خون دام آلوده منتقل می‌شود. علائم بیماری‌های زئونوز علائم بسته به نوع بیماری فرق می‌کند، اما علائم شایع عبارتند از:تب و لرز ضعف و بی‌حالی درد عضلانی و مفصلی اسهال و استفراغ سرفه یا تنگی نفس زخم یا عفونت پوستی تعریق شبانه سردرد بزرگی غدد لنفاوی

چه کسانی بیشتر در خطرند؟کودکان سالمندان زنان باردار افراد با سیستم ایمنی ضعیف دامداران و دامپزشکان کارکنان کشتارگاه‌ها افرادی که با حیوانات خیابانی یا خانگی زیاد تماس دارند

راه‌های پیشگیری شستن دست‌ها بعد از تماس با حیوانات واکسیناسیون حیوانات خانگی مصرف شیر پاستوریزه و گوشت کاملاً پخته شستن و ضدعفونی سبزیجات دوری از حیوانات بیمار یا ولگرد استفاده از دستکش هنگام تماس با حیوانات یا فضولات مراجعه سریع به پزشک بعد از گازگرفتگی یا تماس مشکوک

نتیجه‌گیری زئونوزها بیماری‌های مهمی هستند که از حیوان به انسان منتقل می‌شوند و می‌توانند سلامت فرد و جامعه را تهدید کنند. آگاهی، رعایت بهداشت، مراقبت از حیوانات و توجه به علائم اولیه، مهم‌ترین راه‌های پیشگیری و کنترل این بیماری‌ها هستند.

مژگان مشکیان سوپروایز آموزش سلامت بیمارستان حضرت امام خمینی (ره)